Czy marihuana to narkotyk? Co na to ustawa z 2005 roku

Ostatnia modyfikacja: 03/10/2026

Czy marihuana to narkotyk: jak odpowiada na to pytanie ustawa z 2005 roku

Pytanie brzmi prosto, ale żadne z jego dwóch kluczowych słów nie ma w ustawie z 2005 roku własnej definicji. Żeby na nie odpowiedzieć, trzeba najpierw sprawdzić, jakich pojęć używa akt, który reguluje tę materię: ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii.

Tekst jednolity tej ustawy ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 2023 roku pod pozycją 1939 i można go otworzyć w bazie ELI z tekstem jednolitym ustawy. Artykuł 4 tego aktu to słowniczek. Numeracja kończy się na 38, ale obejmuje też punkty 11a, 18a, 20a i 23a, więc definicji jest w sumie czterdzieści dwie. Każda przypisuje jednemu określeniu jego znaczenie w ustawie.

To właśnie tam, w słowniczku ustawy, przebiega prawna granica, o którą pyta tytuł.

Jakimi nazwami posługuje się polska ustawa

Słownik ustawy nie zawiera słowa „marihuana”. Nie pojawia się ono ani w artykule 4, ani w żadnym innym miejscu tekstu. Zamiast niego prawodawca wprowadził cztery odrębne nazwy, z których każda opisuje co innego:

• konopie (punkt 4), czyli rośliny z rodzaju konopie, po łacinie Cannabis L.;
• konopie włókniste (punkt 5), czyli rośliny z gatunku konopie siewne, Cannabis sativa L., w których suma dwóch mierzonych związków nie przekracza progu ustawowego;
• ziele konopi innych niż włókniste (punkt 37), czyli naziemne części rośliny konopi, z wyłączeniem nasion, w których ta sama suma jest wyższa;
• żywica konopi (punkt 38), czyli żywica i inne produkty konopi zawierające delta-9-tetrahydrokannabinol lub kwas delta-9-tetrahydrokannabinolowy.

Dwie pierwsze nazwy dotyczą roślin, dwie kolejne dotyczą części rośliny i jej produktów. Potoczne „marihuana” nie odpowiada żadnej z nich osobno, bo w codziennym języku bywa używane raz w odniesieniu do rośliny, a raz do zebranego z niej materiału.

Przeczytaj również: Czy HHC jest legalne w Polsce? Wykaz i grupa I-P

Czym jest środek odurzający w rozumieniu przepisu

Drugie słowo z pytania też ma swój ustawowy odpowiednik, i nie jest nim „narkotyk”. Punkt 26 artykułu 4 definiuje środek odurzający, a poprzedzający go punkt 25 definiuje substancję psychotropową. Obie definicje mają po cztery człony i tę samą konstrukcję: każdy człon wskazuje inne źródło wpisu, czyli konwencję, akt unijny, rekomendację zespołu albo wykaz krajowy.

Cztery człony definicji środka odurzającego wskazują kolejno:

• substancje objęte zakresem stosowania Jednolitej konwencji Narodów Zjednoczonych o środkach odurzających z 1961 roku, zmienionej protokołem z 1972 roku;
• wymienione w załączniku do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 roku, poddane tym samym środkom kontroli i sankcjom karnym;
• pochodzące ze źródeł naturalnych lub syntetycznych, o budowie chemicznej podobnej do substancji z poprzednich członów, wskazane zgodnie z rekomendacją Zespołu do spraw oceny ryzyka;
• objęte przed nowelizacją z 20 lipca 2018 roku krajowym wykazem, dziś określane w przepisach wydanych na podstawie artykułu 44f punkt 2.

Ostatni człon jest tu ważny: obok wykazów konwencyjnych i unijnych działa też wykaz krajowy, ogłaszany w drodze rozporządzenia. Punkt 25 zbudowano identycznie, z Konwencją o substancjach psychotropowych z 1971 roku w pierwszym członie i z artykułem 44f punkt 1 w ostatnim.

Przynależność do tej kategorii jest więc kwestią wpisu do wykazu, a nie oceny czy opinii.

Gdzie w tekście ustawy pada słowo „narkotyk”

Samo słowo w ustawie występuje, ale nigdy w roli kategorii, do której coś się przypisuje. Wyrazy z rdzeniem „narkotyk” pojawiają się w tekście dwadzieścia dwa razy. Stoją w nazwach instytucji, na przykład Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii, oraz w tytułach przywoływanych aktów unijnych o prekursorach narkotykowych. Wracają też w nazwie stanowiska eksperta wojewódzkiego do spraw informacji o narkotykach i narkomanii oraz w nazwie szkolenia specjalistycznego. Raz trafiają nawet do artykułu 4, w punkcie 16, ale tylko jako część opisu prekursora.

W żadnym z tych miejsc słowo to nie jest terminem zdefiniowanym. Kwalifikacji prawnej dokonuje się na podstawie pojęć z artykułu 4, do których „narkotyk” nie należy.

Wskazówką jest już sam tytuł aktu. Ustawa nazywa się „o przeciwdziałaniu narkomanii”, a więc odnosi się do zjawiska społecznego, a nie do klasy substancji. Kategorie substancji zostały opisane niżej, w słowniczku, i noszą inne nazwy.

Granicę wyznacza pomiar, nie nazwa

Skoro nazwy potoczne nie rozstrzygają, rozstrzyga wynik badania. Przepis określa sposób obliczenia zawartości: dodaje się delta-9-tetrahydrokannabinol i kwas tetrahydrokannabinolowy, a pomiar prowadzi się w kwiatowych lub owocujących wierzchołkach roślin, z których nie usunięto żywicy. Ustawa wyznacza próg 0,3% w przeliczeniu na suchą masę. Sumę zaokrągla się przy tym do jednego miejsca po przecinku.

Rośliny z gatunku konopie siewne, w których ta suma nie przekracza progu, ustawa nazywa konopiami włóknistymi. Naziemne części rośliny konopi, z wyłączeniem nasion, w których ta sama suma jest wyższa, to ziele konopi innych niż włókniste. Czym jest sam mierzony związek, wyjaśniamy w osobnym tekście o tym, czym jest THC.

Przeczytaj również: Konopie light a Trybunał Sprawiedliwości UE: o co toczy się spór?

Konopie włókniste mają osobny reżim uprawy

Najlepiej widać to w przepisach o uprawie. Artykuł 45 ustęp 3 wylicza cele, dla których wolno prowadzić uprawę konopi włóknistych, i lista ta jest wyraźnie przemysłowa:

• potrzeby włókiennicze, chemiczne, celulozowo-papiernicze, kosmetyczne, farmaceutyczne i energetyczne;
• nasiennictwo oraz cele naukowo-badawcze;
• hodowla odmian konopi włóknistych, rekultywacja i remediacja gruntów;
• cele spożywcze, weterynaryjne, paszowe, pszczelarskie, nawozowe i izolacyjne;
• produkcja materiałów kompozytowych, materiałów budowlanych i naturalnych środków ochrony roślin.

Ustęp 4 tego samego artykułu stanowi, że uprawa konopi innych niż wymienione w ustępie 3 jest zabroniona. Przepis przewiduje jeden wyjątek: uprawy, o których mowa w artykule 49a, prowadzone przez instytut badawczy za zezwoleniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Ta sama ustawa opisuje więc dwa różne reżimy: jeden dopuszcza uprawę surowca przemysłowego dla wyliczonych celów, drugi zakazuje uprawy poza wąsko określonym wyjątkiem.

Co z tego wynika dla pytania z tytułu

Sama nazwa „marihuana” niczego nie rozstrzyga: ustawa z 2005 roku posługuje się innymi kategoriami, a przypisanie do nich wymaga ustalenia, o jaki materiał chodzi, i sprawdzenia właściwego wykazu.

W polskim prawie o kwalifikacji rozstrzygają dwie rzeczy: wynik pomiaru zawartości w materiale roślinnym oraz wpis substancji do wykazu. Pierwsza ścieżka prowadzi przez artykuł 4 punkt 5 i punkt 37, druga przez punkt 26 i wykazy, do których on odsyła.

Pierwsza ścieżka rozdziela dwie sytuacje: rośliny gatunku konopie siewne o zawartości mieszczącej się w progu to konopie włókniste z punktu 5, a naziemne części rośliny konopi ponad progiem, z wyłączeniem nasion, to ziele konopi innych niż włókniste z punktu 37. O przypisaniu decyduje suma delta-9-THC i kwasu tetrahydrokannabinolowego wobec progu 0,3% suchej masy. Substancja jest środkiem odurzającym wtedy, gdy mieści się w którymś z czterech członów definicji z punktu 26, a więc w wykazie konwencyjnym, unijnym albo krajowym.

Obie ścieżki prowadzą poza sam tekst ustawy: pierwsza wymaga analizy konkretnej próbki, druga sprawdzenia aktualnego wykazu. Potoczna nazwa nie zastępuje ani jednej, ani drugiej.

Od czego zaczyna się opis surowca z konopi

Praktyczny wniosek dotyczy tego, jak surowiec się opisuje. Rzetelny opis surowca z konopi zaczyna się od wyniku analizy laboratoryjnej. W Justbob pracujemy na odmianach konopi siewnych wpisanych do wspólnego katalogu europejskiego, a zawartość THC badamy laboratoryjnie na bieżąco. Nasze produkty są przeznaczone do celów technicznych, naukowych i kolekcjonerskich.

W katalogu ten sam surowiec występuje w dwóch postaciach, opisanych osobno:

• luźne, suszone kwiatostany zebraliśmy w kategorii susz CBD;
• formy prasowane opisujemy w kategorii haszysz CBD.

Obie kategorie opisujemy przez pochodzenie surowca i wynik analizy, bez odwołań do kategorii z ustawy.

Najczęściej zadawane pytania o status prawny konopi

Czy słowo „marihuana” występuje w polskiej ustawie?

Wśród czterdziestu dwóch definicji artykułu 4 żadna nie nosi nazwy „marihuana”. Sam słowniczek kończy numerację na 38, ale obejmuje również punkty 11a, 18a, 20a i 23a. Konopiom poświęcono tam cztery odrębne hasła: konopie, konopie włókniste, ziele konopi innych niż włókniste oraz żywica konopi. Dwa pierwsze opisują rośliny, dwa kolejne opisują części rośliny i jej produkty. Poza słowniczkiem sytuacja wygląda tak samo: w całym tekście ustawy to określenie nie pada ani razu. Żeby przypisać je do przepisu, trzeba wiedzieć, o jakim materiale mowa i jaki jest wynik jego analizy.

Co ustawa nazywa środkiem odurzającym?

Punkt 26 artykułu 4 definiuje to pojęcie przez odesłanie do wykazów, a nie przez samodzielny opis, i składa się z czterech członów. Pierwszy obejmuje substancje objęte zakresem stosowania Jednolitej konwencji Narodów Zjednoczonych o środkach odurzających z 1961 roku, zmienionej protokołem z 1972 roku. Drugi wskazuje substancje wymienione w załączniku do decyzji ramowej Rady 2004/757/WSiSW z 25 października 2004 roku. Trzeci dotyczy substancji o budowie chemicznej podobnej do wymienionych wyżej, wskazanych zgodnie z rekomendacją Zespołu do spraw oceny ryzyka. Czwarty odsyła do wykazu krajowego, określanego w przepisach wydanych na podstawie artykułu 44f punkt 2. Punkt 25 definiuje w ten sam sposób substancję psychotropową.

Co oddziela konopie włókniste od pozostałych?

Wynik pomiaru. Zgodnie z przepisem sumuje się zawartość delta-9-tetrahydrokannabinolu i kwasu tetrahydrokannabinolowego, a pomiar prowadzi się w kwiatowych lub owocujących wierzchołkach roślin, z których nie usunięto żywicy. Sumę odnosi się do suchej masy i zaokrągla do jednego miejsca po przecinku, a przepis ustala granicę na poziomie 0,3%. Rośliny z gatunku konopie siewne, w których ta suma nie przekracza progu, ustawa nazywa konopiami włóknistymi. Naziemne części rośliny konopi, z wyłączeniem nasion, w których suma jest wyższa, to ziele konopi innych niż włókniste. O przypisaniu decyduje więc wynik analizy, a nie nazwa handlowa ani wygląd surowca.

Do czego wolno uprawiać konopie włókniste?

Artykuł 45 ustęp 3 ustawy wylicza dopuszczalne cele w pięciu punktach. Pierwszy punkt wymienia potrzeby włókiennicze, chemiczne, celulozowo-papiernicze, kosmetyczne, farmaceutyczne i energetyczne. Drugi obejmuje nasiennictwo oraz cele naukowo-badawcze, a trzeci hodowlę odmian konopi włóknistych wraz z rekultywacją i remediacją gruntów. Czwarty dotyczy celów spożywczych, weterynaryjnych, paszowych, pszczelarskich, nawozowych i izolacyjnych. Piąty wskazuje produkcję materiałów kompozytowych, materiałów budowlanych i naturalnych środków ochrony roślin. Ustęp 4 zakazuje uprawy konopi innych niż wymienione w ustępie 3, z wyłączeniem upraw prowadzonych na podstawie artykułu 49a przez instytut badawczy, za zezwoleniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego.